على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3452
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خداوند عالم جلشانه كه تقدير مىكند و اندازه مىكند چيزها را . مقدرات ( moqaddar t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سرنوشتها و تقديرات و قسمتها و نصيبها . مقدرة ( maqdarat ) ا . ع . قضا و قدر . مقدرة ( maqdarat ) و ( maqderat ) و ( maqdorat ) ا . ع . قدرت و توانايى . و ما عليك مقدرة : اى قدرة . و رجل ذو مقدرة : مرد توانگر و مالدار و غنى . و كذلك مقدرة و مقدرة . مقدس ( maqdes ) ا . ع . جاى پاك و پاكيزه . و بيت المقدس : دژهخت و مسجد اقصى كه در دمشق است . مقدس ( moqaddas ) ص . ع . پاك و پاكيزه . و بيت المقدس : نام مسجد اقصى كه در دمشق است و به فارسى دژهخت گويند . مقدس ( moqaddas ) ص . پ . مأخوذ از تازى - پاك و پاكيزه و پارسا . مقدس ( moqaddas ) ا . ع . راهب . مقدسة ( moqaddasat ) ص . ع . ارض مقدسة : زمين پاك و پاكيزه . مقدسه ( moqaddase ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مقدس . مقدسى ( moqaddasi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پاكى و پارسايى . مقدسى ( moqaddasiyy ) ص . ع . منسوب ببيت المقدس . ج : مقادسة . مقدشو ( maqdacu ) ا . ع . نام شهرى در ميان زنگبار و حبشه . مقدع ( moqadda ' ) ص . ع . شيئ مقدع : چيز شكندار . مقدعة ( meqda'at ) ا . ع . چوبدستى . مقدم ( maqdam ) م . ع . قدم قدوما و قدمانا و مقدما . ر . قدوم . مقدم ( maqdam ) ا . ع . وقت بازآمدن . يق : وردت مقدم الحاج اى وقت مقدم الحاج . مقدم ( maqdam ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى قدم نهادن . و هنگام قدم نهادن و از سفر و يا از جايى باز آمدن . مقدم ( moqdam ) ا . ع . وقت و هنگام پيش رفتن و پيش آمدن . و اقدام و دليرى و كوشش و جهد . و هو جرئ المقدم : او در پيش آمد و اقدام با جرئت و دلير است . و قال فى المعيار : كانه مصدر من الافعال كالمخرج و المدخل . مقدم ( moqdam ) ا . ع . مقدم الرحل : چوب پيش پالان . و مقدم العين : آن گوشهء از چشم كه در پهلوى بينى مىباشد و مؤخر العين دنباله چشم كه پهلوى شقيقه است . و مقدم الوجه : آنچه پيش باشد از روى . ج : مقاديم . و ضرب فلان فركب مقاديمه : زده شد فلان و رسيد آن ضربت بر روى آن . مقدم ( moqdem ) ص . ع . دلير و با جرئت . مقدم ( moqaddam ) ص . ع . پيش در آمده و پيش فرستاده . و دلير گردانيده شده . مقدم ( moqaddam ) ا . ع . پيشسر . و پيشروى . يق : ضرب مقدم راسه و وجهه . و مقدم الرجل : چوب پيش پالان . و مقدم العين : كنج چشم . ج : مقاديم . مقدم ( moqaddam ) ا - ص - م - ف . پ . مأخوذ از تازى - در پيش جاى گرفته و پيش آمده و پيش رفته و پيشين و پيشينه و از پيش فرستاده و پيشرو و پيشتاز و پيش جنك و جزء پيشين از هر چيزى . و قسمى از پارچهء ابريشمين اعلا كه بر سر و يا كمربندند . و نام منزل بيست و ششم از منازل قمر . و باصطلاح منطق : جزء اول از قضيه شرطيه و جزء ثانى آن را تالى گويند ، مانند : ان كانت الشمس طالعة فالنهار موجودة : كه جزء اول را كه ان كانت الشمس طالعة باشد مقدم و جزء ثانى را كه فالنهار موجودة بود تالى نامند . و مقدم داشتن : ترجيح دادن و برگزيدن . مقدم ( moqaddem ) ص . ع . پيشى كننده و در پيش جاىگيرنده . مقدما ( moqaddaman ) م . ف . پ . مأخوذ از تازى - اولا و پيش از همه و سابقا و قديمانه و پيش ازين . مقدمات ( moqaddam t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كردارهاى نخستين و گفتارهاى نخستين و چيزهايى كه نخست وجود آنها لازم باشد . مقدمة ( moqdemat ) ا . ع . نوعى از شانه كردن . مقدمة ( moqdemat ) و ( moqaddamat ) ا . ع . مقدمة الرحل : چرب پيش پالان . و كذلك مقدمة الرحل . مقدمة ( moqaddamat ) و ( moqaddemat ) ا . ع . مقدمة الجيش : يزك لشكر و پيش قراول لشكر . و كذلك مقدمة الجيش . مقدمة ( moqaddemat ) ا . ع . اول هر چيزى . و پيشانى و موى پيشانى . و شترى كه اول بار آورد و آبستن گردد . و نوعى از شانه كردن . و مقدمة الكتاب : اول كتاب .